Alfonso I

Alfonso Henriques werd geboren in Guimarães in het kasteel van zijn vader, Hendrik van Bourgondië, graaf van Portugal. Zijn ambitieuze moeder, Teresa, dochter van Alfonso VI van León en Castilië, regeerde het graafschap als regentes na de dood van Hendrik in 1112. Toen Alfonso in 1127 tegen zijn moeder in opstand kwam en het graafschap in handen kreeg, werd hij onmiddellijk geconfronteerd met een invasie van zijn neef, de nieuwe koning van León, Alfonso VII. De koning van León weigerde de onafhankelijkheid van Portugal te erkennen tot 1143, toen Alfonso Henriques vazal werd van de paus; de twee neven ondertekenden toen in Zamora een verdrag onder auspiciën van de Kerk.

Alfonso was nu vrij om zijn domein uit te breiden door land te veroveren op de Moslims. Zijn eerste grote overwinning behaalde hij op 25 juli 1139 bij Ourique op de Almoraviden. Deze slag vestigde Alfonso’s reputatie als strijder, en het was rond deze tijd dat hij de titel van graaf verruilde voor die van koning. Op 15 maart 1147 veroverde hij Santarém, het begin van de belangrijkste veldtocht uit zijn carrière. In mei kwam een groep Engelse, Duitse en Vlaamse kruisvaarders op weg naar het Heilige Land in Portugal aan en sloot een lucratieve overeenkomst met Alfonso. Zij sloten zich aan bij de koninklijke troepen in het 17 weken durende beleg van Lissabon, dat eindigde met de capitulatie van de Moslims op 25 oktober.

Alfonso richtte zich nu op de taak om de Taagvallei te vestigen om deze te beveiligen tegen Moslimaanvallen. Verscheidene kruisvaarders hadden zijn aanbod van landerijen aanvaard, maar de bevolking was nog steeds niet dicht genoeg om weerstand te bieden aan invallen van moslims. De verdediging van dit gebied werd daarom toevertrouwd aan de Tempeliers, en de taak om de lege gebieden tussen Lissabon en Leiria te bevolken werd toegewezen aan de Cisterciënzer kloosterorde.

Tussen 1150 en 1169 voerde Alfonso voortdurend veldtochten in het zuiden. Hij slaagde erin de Moslims in bedwang te houden en enkele territoriale veroveringen te doen. Om vrede te sluiten met de nieuwe koning van León, Ferdinand II, bood Alfonso hem zijn dochter Urraca aan, met wie Ferdinand in 1165 trouwde. Twee jaar later kregen de koningen echter ruzie en viel Alfonso Galicië binnen, waarvan het zuidelijke deel betwist werd. In 1169 hielp Alfonso bij de belegering van Badajoz, maar werd op zijn beurt belegerd door de troepen van Ferdinand, die de omsingelde Moslems te hulp waren gekomen. Toen hij probeerde te ontsnappen, werd Alfonso in de poort van de stad ingesloten en brak hij zijn been. Hij werd gevangen genomen door Ferdinand en als onderdeel van de losgeldregeling werd hij gedwongen af te zien van alle aanspraken op Galicië. Als gevolg van zijn ongeluk vocht de koning nooit meer, en de last van het militaire leiderschap ging over op zijn zoon Sancho.

Het jaar 1171 bracht een toename van de Almohad dreiging, maar in 1172 onderhandelde Alfonso over een 5-jarig bestand met de kalief. Toen het decennium ten einde liep, erkende Paus Alexander III officieel Alfonso’s veroveringen en verleende hem en zijn opvolgers de volledige koninklijke waardigheid. De laatste jaren van Alfonso’s bewind werden gekenmerkt door een voortzetting van de strijd met de Almohaden. Hij stierf in Coimbra op 6 Dec. 1185, na 57 jaar geregeerd te hebben.

De betekenis van Alfonso’s regeerperiode als het begin van een Portugese nationale staat is duidelijk. Maar hoe en waarom Portugal in deze tijd als onafhankelijke mogendheid kon opkomen, zijn complexe vragen. Verklaringen die gebaseerd zijn op een hypothetische Lusitaanse geest moeten worden verworpen ten gunste van antwoorden die gebaseerd zijn op de politieke en geografische realiteit van het tijdperk. Hoewel Noord-Portugal goed beschermd is tegen Spaanse invallen door de ruige Douro-kloof, liggen de belangrijkste wortels van de Portugese onafhankelijkheid in de politieke zwakte van het Castilië van de 12e eeuw, dat niet in staat was de onafhankelijkheid van León of Portugal te voorkomen. Alfonso moet dus gezien worden als een volleerd politicus die het moment ten volle benutte om de onafhankelijkheid van zijn land uit te roepen.

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.